Artikelen over munten

 

Klassiek
Middeleeuwen
Modern
Euro's
Algemeen
Anders
 

Startpagina

Het omwisselen van de gulden.

Door Arnout Bruins

De grote geldwissel komt eraan: guldens worden Euro’s. Het is niet de eerste keer dat in Nederland de oude munt voor een nieuwe wordt gewisseld. Halverwege de 19e eeuw werden namelijk de oude provinciaalse munten gewisseld voor centen en guldens. Dit verliep niet zonder problemen.

Koning Willem I erfde een puinhoop op monetair gebied. In de eeuwen daarvoor had iedere provincie en een aantal steden munten gemaakt. Gebruikt werden bijvoorbeeld 3 guldens, halve 3 guldens, twee guldens, guldens, florijnen (28 stuivers), ducatons (63 stuivers), tienschellingen (60 stuivers), rijksdaalders, daalders (30 stuivers), tweestuiver stukken, achtstuiverstukken, schellingen (vijfstuivers) en stuivers. Wel was voor heel Nederland een standaard over uiterlijk, gewicht en zilverinhoud afgesproken, zodat een gulden overal een gulden waard was. Een rijksdaalder was bijvoorbeeld 50 stuivers waard. Zeeland vond echter hun rijksdaalder 52 stuivers waard, dit terwijl ze identiek waren aan de rijksdaalders van de andere provinciŽn Zeeland kon dus een dubbeltje van iedere rijksdaalder in eigen zak steken zonder extra kosten te maken. Het publiek ging ervan uit dat er meer zilver in Zeeuwse rijksdaalders zat, en accepteerde ze daarom voor fl. 2,60. Snel daarna werd Nederland door Zeeuwse rijksdaalders overspoeld.

Dit oude geld was inmiddels versleten, sommige munten waren 150 jaar in omloop. Ook werden stukjes zilver van de munt afgeveild om het zilvervijlsel te verkopen. De munten hadden daarmee tussen de 7% en 30% van hun gewicht verloren. Dit snoeien van munten nam een steeds snellere vlucht waardoor de munten kleiner en kleiner werden. Om een einde aan de chaos te maken werd besloten alle oude provinciaalse munten in te trekken, en er nieuwe rijksdaalders, guldens, kwartjes en dubbeltjes van te slaan. Onder Koning Willem I is dat niet gelukt, de afscheiding van BelgiŽ kostte veel geld waardoor er geen geld meer voor de omwisseloperatie was. Pas Koning Willem II lukte het om tussen 1845 en 1849 al het oude geld in te trekken en om te munten. Het ministerie van FinanciŽn schatte dat er voor fl. 63 miljoen munten in omloop was, daarvan zou voor fl. 60,7 miljoen nieuwe munten worden gemaakt. Het grote probleem was dat eerst de oude munten ingeleverd moesten worden om er nieuwe van te slaan. Om niet zonder munten te komen werden tijdelijk papieren muntbiljetten uitgegeven. Deze konden later tegen nieuwe munten werden gewisseld. In 1845 werd begonnen met het intrekken van de dubbeltjes, de laatste munten werden op 29 oktober 1848 buiten gebruik gesteld. Uiteindelijk bleek dat in alle oude sokken fl. 86 miljoen aanwezig was. Hiervan werden uiteindelijk 100 miljoen nieuwe munten geslagen. De hele omwisseloperatie duurde 4 jaar.

Nu wordt de invoering van de Euro in 30 dagen afgerond. Hierbij gaat het niet meer om 11 provinciŽn maar om 12 landen, en om heel wat meer dan 100 miljoen zilveren munten. Voor Nederland alleen al worden 380 miljoen bankbiljetten en 3 miljard munten omgeruild voor 360 miljoen eurobiljetten en 2,8 miljard euromunten. Maar dan krijgen we wel de rode cent weer terug, en een heel nieuw muntje van 20 eurocent. Die ga ik 4 stuiverstuk noemen.